Avondschool

Lessenaar van de meester met hulpmiddelen om de orde te handhaven.

Begin in de Lageheide

Enkele inwoners van de Lageheide schreven eind 1839 een brief naar de Gemeenteraad om een Tweede school daar in hun buurt te mogen oprichten. Aangezien ze echter te weinig geld hadden, werd hun verzoek op 13 jan. 1840 door de gemeenteraad van de hand gewezen. Toch ging het toen snel, want de start van het onderwijs in Langenboom zou men kunnen zien bij het besluit van de gemeenteraad van Escharen al op vrijdag de 17e januari 1840, dus 4 dagen later.
In een deftige brief aan de Gedeputeerde Staten van de provincie schrijft men als volgt:

 “Present M. Poos, Burgemeester, M. Cuppen en A. van de Burgt, Assessoren (wethouders), M. Peters, M. Linders, P. van Raaij en G. Jans, Leden van de Raad.

Het Gemeentebestuur van Escharen, als daartoe speciaal door den Burgemeester geconvoceerd (uitgenodigd), in overweging genomen hebbende:

1. Dat bij overstrooming der Beersche Maas de schoolkinderen aan de linker zijde van de rivier de Raam wonende, niet als door middel van schuiten de School kunnen bereiken, hetwelk bij hoogen vloed en stormachtig weder hoogstgevaarlijk en moeijelijk is, zoodat de ouders zich alsdan verpligt zien hunne kinderen tehuis te houden, en dezen soms weeken achtereen van het onderwijs verstoken blijven.
2. Dat veele hunner op een gemiddelde afstand van bijna een half uur gaands van de Dorpsschool verwijderd, ook buiten overstrooming, zoo door slecht weder, als kortheid der dagen, niet in staat zijn, het onderwijs geregeld bij te wonen, hetwelk vooral voor jonge kinderen van 6 à 10 jaren, welker getal door de toenemende bevolking aldaar op meer dan vijftig kan worden berekend, genoegzaam ondoenlijk is.

 Om deze dringende redenen in het onderwijs willende voorzien, heeft goedgevonden en verstaan om het Provinciale Bestuur authorisatie te verzoeken tot oprigting of daarstelling van een hulp of noodschool op het gehucht de Lage Heide, zijnde genoegzaam het middelpunt der bewoners aan de linker zijde van den Raam, en zulks onder de navolgende bepalingen:

a. Het Gemeentebestuur zal onmiddellijk of althans zoodra mogelijk een geschikt lokaal of vertrek tot schoolhouden doen inrigten voor ten minste een 60tal kinderen, en hetzelve van de nodige banken en schrijftafels voorzien.

b. De vereischte brandstoffen ter verwarming zullen of door het bestuur geleverd of door den onderwijzer tegen een geldelijke vergoeding worden verstrekt. Het Gemeentebestuur zal de kagchels met toebehoren geven.

c. Den aanvang van het onderwijs zal telken jaar een begin nemen op den 15e November en den 15e Maart eindigen. Het bestuur houdt echter voor, het onderwijs vroeger of later te doen plaats hebben, naar mate de overstrooming of andere omstandigheden zulks gebieden.

d. Aan de onderwijzer der hoofdschool wordt de zorg van het onderwijs in de nood of hulpschool opgedragen, welke daarvoor behalve het gewone school of maandgeld der leerlingen, eene tegemoetkoming of toelage uit de kas der gemeente zal genieten van Tachtig Gulden s’jaars, in twee termijnen te voldoen, waarvoor hij aanneemt en verpligt zal zijn, op den 15e November van elk jaar, voormelde school te openen door eenen bekwamen ondermeester ten genoege van het bestuur en den Districts Schoolopziener voorgedragen, die gehouden zal zijn dagelijks ten minste vier uren en wel van negen tot elf en van twee tot vier uur des namiddags onderwijs te geven; blijvende de Hoofdonderwijzer in de Kom des niet te min voor de geregelde en goede behandeling van het onderwijs aansprakelijk.

De provincie deed niet moeilijk en op 31 januari 1840 gaven ze al toestemming. Zo kon men op 15 november 1840 van start gaan met de Hulpschool in de Lage Heide. Daar had het Armenbestuur nog een huisje in eigendom en daaraan vast werd een ruimte als schoollokaal ingericht. Het geld hiervoor verkreeg men door de verkoop van turfgrond in de Wanroyse Peel, die in het bezit was van de gemeente Escharen. Men noemde het voortaan de Hulp- of Noodschool te Hooghal.

Dat dit lokaaltje veel te klein was gebouwd bleek al heel snel. De schoolopziener wees er in 1844 al op, dat hij meermalen bij het gemeentebestuur geklaagd had, dat het lokaaltje vergroting en doelmatiger inrichting nodig had. Tja wat wil je ook, als er ongeveer 60 kinderen bij één schoolmeester in een kleine ruimte bijeen zitten.